

yazan Abu Taleb
17 dk. okuma
İlk kez iş arayan lise öğrencilerinin en büyük yanılgısı şu, “Hiç çalışmadım, yazacak bir şeyim yok.” Bu doğru değil. Market, kafe, fast food zinciri, mağaza, etüt merkezi, yaz kampı, staj programı ya da gönüllülük fırsatı için başvuru yapan bir öğrenciden kimse 3 yıllık profesyonel deneyim beklemiyor. İşverenin baktığı şey daha basit, daha gerçekçi. Zamanında gelir misin, sorumluluk alır mısın, iletişimin düzgün mü, yoğunlukta paniklemeden işini yapar mısın?
İyi hazırlanmış bir lise CV’si, resmi iş deneyimi olmasa bile görüşme getirir. Hatta çoğu zaman belirleyici olur. Çünkü aynı pozisyona başvuran öğrencilerin büyük kısmı özensiz, boş, genellenmiş ya da abartılı CV gönderir. Düzgün hazırlanmış tek sayfalık bir belge, seni bir anda kalabalığın önüne geçirir.
CV’yi sadece maaşlı işlerin listesi gibi düşünme. Okuldaki kulüp çalışmaları, takım sporları, okul etkinlikleri, mahallede çocuk bakma, komşuya özel ders verme, aile işine yardım etme, sosyal medya hesabı yönetme, kermeste satış yapma, cami derneği ya da belediye etkinliğinde görev alma, bunların hepsi deneyimdir. Mesele bunları doğru başlık altında, ikna edici bir dille yazabilmek.
Bu rehberde tam olarak bunu yapacağız. Ne yazacağını, hangi sırayla yazacağını, hangi hatalardan kaçınacağını, farklı iş türlerine göre CV’ni nasıl uyarlayacağını ve gerçekçi örnekleri göreceksin.
Giriş seviyesi işe alım yapan yöneticiler CV’leri uzun uzun incelemiyor. Özellikle perakende, yeme içme, kasiyerlik, servis, depo destek, resepsiyon, çağrı karşılama, öğrenci asistanlığı gibi pozisyonlarda ilk tarama genelde çok hızlı yapılır. Bazen 30 saniye sürer.
Bu kısa sürede şunlara bakarlar:
Süslü cümleler zayıf bir CV’yi kurtarmıyor. Buna karşılık sade ama temiz hazırlanmış bir CV gayet işe yarıyor. Hatta çoğu işveren onu tercih ediyor. Çünkü okunuyor.
Bir lise öğrencisi için en güçlü sinyaller genelde şunlardır:
Şunu açık söyleyeyim. Dağınık bir CV, çoğu işverenin gözünde dağınık çalışan anlamına gelir. Sert gelebilir ama özellikle ilk işlerde algı çok önemlidir.
Deneyimsiz bir lise öğrencisinin CV’sinde her bölüm olmak zorunda değil. Ama çoğu öğrenci için aşağıdaki bölümlerin en az 5 veya 6 tanesi rahatlıkla kullanılabilir.
Ad soyad, telefon numarası, profesyonel görünen e-posta adresi, yaşadığın il veya ilçe yazılmalı. LinkedIn sadece gerçekten düzenli ve boş olmayan bir profilin varsa eklenmeli. Ortaokulda açtığın komik kullanıcı adlı e-posta adresini kullanma. [email protected] tarzı sade bir adres yeterli.
Lise öğrencileri için bu bölüm işe yarar. Çünkü neden başvurduğunu ve ne getirdiğini hızlıca anlatır. 2 veya 3 satır yeterli. “Çalışkan ve gelişime açık bir öğrenciyim” gibi herkesin yazdığı boş ifadelerden uzak dur. Spesifik ol.
Örnek:
Devamsızlığı düşük, okul etkinliklerinde aktif görev almış, iletişimi güçlü 11. sınıf öğrencisi. Hafta sonu ve okul çıkışı çalışabileceğim yarı zamanlı mağaza veya kafe pozisyonunda hızlı öğrenme, düzen ve ekip çalışması becerilerimle katkı sağlamak istiyorum.
Lise öğrencisinde eğitim bölümü üst sıralarda olmalı. Okul adı, sınıf düzeyi ya da beklenen mezuniyet tarihi, varsa güçlü not ortalaması ve başvurduğun işle ilgili dersler eklenebilir. Takdir belgesi, teşekkür belgesi, onur belgesi, proje dereceleri de burada kullanılabilir.
Öğrencilerin en çok takıldığı yer burası. “Çalışmadım, bu kısmı boş bırakayım” diye düşünüyorlar. Büyük hata. Ücret almadan yaptığın ama güven, düzen, emek ve sorumluluk gösteren işler de deneyimdir.
Şunlar rahatlıkla yazılabilir:
Münazara, tiyatro, müzik grubu, öğrenci meclisi, spor takımı, izcilik, robotik, satranç, sosyal sorumluluk kulübü. Hepsi değerli olabilir. Ama sadece gerçekten katıldıklarını yaz. Bir kulübe ismen kayıt olup hiç gitmediysen onu koymanın anlamı yok.
Beceri kısmını internetten kopyalanmış 20 maddelik bir çöplüğe çevirmeyin. İşverenin görmek istediği şey inandırıcılık. Altı tane gerçek beceri, yirmi tane rastgele beceriden daha etkilidir.
Düzenli yapılmış gönüllü çalışmalar, özellikle ilk iş başvurularında çok işe yarar. Çünkü maaş almadan da sorumluluk alabildiğini gösterir. Bir defalık iki saatlik katılımı abartma. Ama bir dönem boyunca düzenli görev aldıysan, kesin yaz.
Halk eğitim kursları, ilk yardım eğitimi, temel bilgisayar sertifikası, diksiyon kursu, yabancı dil kursu, MEB onaylı kısa programlar. İşe yakınsa eklenmeli. Özellikle çocuk bakımı, kamp liderliği, ofis desteği, resepsiyon, etüt merkezi gibi alanlarda fark yaratır.
Çoğu lise öğrencisi için en iyi seçenek tek sayfalık, sade ve okunabilir bir CV’dir. Kronolojik ya da hibrit format iş görür. Çok renkli şablonlar, grafikler, yüzde barları, fotoğraf, ikon kalabalığı çoğu zaman faydadan çok zarar verir. CV afiş değil. Okunması kolay bir belge olmalı.
Aşağıdaki tablo hızlı bir karşılaştırma sunuyor:
| CV formatı | En uygun olduğu durum | Neden işe yarar | Dikkat edilmesi gerekenler |
|---|---|---|---|
| Kronolojik | Kulüp, gönüllülük, çocuk bakımı, aile işi desteği gibi düzenli faaliyetleri olan öğrenciler | İşverenin alışık olduğu yapıdadır, taraması kolaydır | Yazacak çok az şey varsa zayıf görünebilir |
| Hibrit | Deneyimi sınırlı ama beceri ve faaliyetleri güçlü öğrenciler | Önce güçlü yönlerini gösterme fırsatı verir | Beceri kısmı ile deneyim maddeleri birbirini tekrar edebilir |
| Fonksiyonel | Lise öğrencileri için nadiren iyi seçimdir | Deneyim eksiğini saklamaya çalışır | Birçok işveren bu formatı muğlak bulur |
Türkiye’de ilk iş başvurularında süreç çoğu zaman ilandaki kadar resmi ilerlemez. Özellikle kafe, butik mağaza, market, etüt merkezi, kuruyemişçi, pastane, zincir olmayan restoran ya da mahalle işletmelerinde başvuru bazen doğrudan dükkâna gidip CV bırakmakla başlar. Bazı yerler ise önce WhatsApp üzerinden kısa bilgi ve CV PDF’i ister. Bu yüzden CV’nin yanında telefonda kendini kısa tanıtabilmek de önemlidir. “Merhaba, lise öğrencisiyim, hafta sonu ve okul çıkışında çalışabilirim, CV’mi paylaşabilirim” gibi net bir giriş çoğu yerde iş görür.
Bir başka yerel gerçek şu. Türkiye’de birçok işveren “CV” ile “özgeçmiş” kelimesini aynı anlamda kullanır. İlanda bazen “özgeçmiş gönderin”, bazen “CV ile başvurun” yazar. İkisi için ayrı belge hazırlamana gerek yok. Aynı şekilde “part-time”, “yarı zamanlı”, “vardiyalı”, “kasiyer”, “servis elemanı”, “satış danışmanı”, “stajyer”, “eleman aranıyor” gibi ifadeler de farklı işletmelerde karışık biçimde kullanılabilir. Başlığa değil, işin gerçekten ne olduğuna bak.
Türkiye’de özellikle küçük işletmeler bazen görüşmede senden okul programını, hangi günler çıkışının erken olduğunu, yazın tam gün uygun olup olmadığını ve ailenden haberdar olup olmadıklarını sorabilir. Bunlar CV’de uzun uzun yazılmak zorunda değil, ama görüşmede net cevap verebilmelisin. Ayrıca e-Devlet’ten alınan öğrenci belgesi, güncel öğrenci kartı fotokopisi ya da birkaç vesikalık fotoğraf gibi belgeler bazı yerlerde süreç ilerleyince istenebiliyor. Bunları ilk CV’nin içine koyman gerekmez, ama hazırlıklı olmak pratik olur.
İlk CV için en güvenli sıra genelde şöyledir:
Başvurduğun işe göre bu sıralamayı biraz değiştirebilirsin. Mağaza, restoran, sinema, kafe gibi yerlerde müşteriyle temas içeren deneyimleri yukarı çek. Etüt merkezi, ofis, kütüphane, yaz stajı gibi başvurularda not ortalaması, dersler, bilgisayar becerileri ve düzen becerisi daha yukarıda olabilir.
Aşağıdaki örnek, ilk yarı zamanlı işi için başvuran bir lise öğrencisine göre hazırlandı. Kendi bilgilerine uyarlayarak kullanabilirsin.
Zeynep Kaya
Kadıköy, İstanbul
0553 412 78 64
[email protected]
Kariyer Hedefi
Okul etkinliklerinde aktif görev alan, düzenli, güler yüzlü ve sorumluluk sahibi 11. sınıf öğrencisiyim. Hafta sonu ve okul çıkışı çalışabileceğim yarı zamanlı bir mağaza veya hizmet pozisyonunda iletişim, ekip çalışması ve düzen becerilerimle katkı sağlamak istiyorum.
Eğitim
Kadıköy Anadolu Lisesi, İstanbul
Beklenen mezuniyet: Haziran 2027
Not ortalaması: 88/100
İlgili dersler: Türk Dili ve Edebiyatı, Matematik, Girişimcilik Kulübü Proje Çalışmaları
İlgili Deneyim
Gönüllü Etkinlik Destek Görevlisi, Kadıköy Belediyesi Gençlik Merkezi
Eylül 2024 - Devam ediyor
Çocuk Bakımı Sorumlusu, Komşu Aileler
Haziran 2023 - Devam ediyor
Faaliyetler ve Liderlik
Öğrenci Meclisi Sınıf Temsilcisi, Kadıköy Anadolu Lisesi
Ekim 2024 - Devam ediyor
Voleybol Takımı Oyuncusu
Eylül 2023 - Devam ediyor
Beceriler
İletişim, ekip çalışması, zaman yönetimi, Google Dokümanlar, Microsoft Word, Canva, temel kasa mantığı, düzen ve takip becerisi
Ödüller ve Belgeler
Teşekkür Belgesi, 2023 Güz Dönemi
Onur Belgesi, 2024 Bahar Dönemi
Bu CV’nin iyi çalışmasının nedeni şu, deneyimsiz olduğunu saklamaya çalışmıyor ama boş da görünmüyor. Net biçimde şunu söylüyor, “Bu öğrenci düzenli, güvenilir, çalışır.” İlk iş için gereken mesaj tam olarak bu.
Perakende ve yeme içme tarafında yöneticiler en çok şu dört şeye bakar, dakiklik, güler yüz, yoğun tempoya uyum ve vardiya uygunluğu. Mükemmel cümlelere değil, iş görür bir profile ihtiyaçları vardır.
Emir Demir
Çankaya, Ankara
0544 287 16 39
[email protected]
Kariyer Hedefi
Hafta sonları ve okul çıkışında çalışmaya uygun, güler yüzlü ve dakik bir lise öğrencisiyim. Müşteriyle iletişim kurabildiğim, hızlı tempoya uyum sağlayabileceğim restoran, kafe veya mağaza pozisyonunda görev almak istiyorum.
Eğitim
Ayrancı Anadolu Lisesi, Ankara
Beklenen mezuniyet: Haziran 2026
İlgili Deneyim
Kermes Satış Gönüllüsü, Okul Aile Birliği Bahar Kermesi
Nisan 2024 - Mayıs 2025
Mahalle Yardım İşleri Sorumlusu
Mart 2023 - Devam ediyor
Beceriler
Müşteri iletişimi, dakiklik, ekip çalışması, temel matematik, temizlik ve düzen, nakit işlem dikkati, hızlı öğrenme, yönerge takibi
Faaliyetler
Okul bandosu, 2 dönem
Toplumsal Dayanışma Kulübü üyesi
Buradaki mantık basit. Kermeste satış yapmak, gerçek müşteri deneyimine oldukça yakın. Mahalle işleri de çalışkanlık ve güvenilirlik gösteriyor. Bunları kurumsal staj gibi göstermeye gerek yok. Zaten gerek de yok.
Her öğrenci mağazaya ya da restorana başvurmuyor. Bazıları etüt merkezi, ofis asistanlığı, belediye gençlik programı, yaz stajı, kütüphane görevlisi veya akademik destek işleri hedefliyor. Bu durumda okul başarısı, düzen, yazılı iletişim ve bilgisayar becerileri daha önemli hale gelir.
Elif Yılmaz
Nilüfer, Bursa
0531 664 02 51
[email protected]
Kariyer Hedefi
Matematik ve Türkçe derslerinde başarılı, düzenli not tutan ve akran desteği veren 10. sınıf öğrencisiyim. Yaz dönemi stajı, öğrenci asistanlığı, etüt merkezi veya ofis destek pozisyonlarında dikkatli ve planlı çalışma becerilerimle katkı sağlamak istiyorum.
Eğitim
Bursa Anadolu Kız Lisesi, Bursa
Beklenen mezuniyet: Haziran 2027
Not ortalaması: 91/100
İlgili dersler: Matematik, Biyoloji, Türk Dili ve Edebiyatı, Bilişim Teknolojileri
İlgili Deneyim
Akran Destek Öğrencisi, Okul İçi Gönüllü Ders Desteği
Ekim 2024 - Devam ediyor
Kütüphane Gönüllüsü, Nilüfer İlçe Halk Kütüphanesi
Haziran 2024 - Ağustos 2024
Beceriler
Microsoft Word, Google Dokümanlar, Google E-Tablolar, araştırma, yazılı anlatım, planlama, dosyalama düzeni, dikkat ve takip
Faaliyetler ve Başarılar
Bilim Kulübü üyesi
Münazara etkinliği katılımcısı
Onur Belgesi
Birçok öğrenci başlıkları buluyor ama altına güçlü açıklama yazamıyor. Sonuçta şu tip ifadeler çıkıyor, “Etkinliklerde yardımcı oldum”, “Görev aldım”, “Toplantılara katıldım.” Bunlar neredeyse hiçbir şey anlatmıyor.
Daha etkili formül şu: fiil + görev + sonuç ya da bağlam.
Karşılaştırma yapalım:
Sayı verebiliyorsan ver. Haftada kaç gün, kaç çocuk, kaç etkinlik, hangi araçları kullandın, ne kadar süre yaptın. Küçük detaylar deneyimi daha inandırıcı hale getirir.
Aşağıdaki becerilerin hepsi herkese uygun değil. Başvurduğun işe göre seçmelisin. Görüşmede açıklayamayacağın hiçbir beceriyi yazma.
Mesela sinemada gişe işi için hazırladığın CV ile etüt merkezine verdiğin CV aynı olmamalı. İlki müşteri ilişkisi, hız ve vardiya uyumuna; ikincisi ise sabır, anlatım gücü ve akademik düzen becerisine dayanmalı.
Yıllardır giriş seviyesi başvurulara bakan biri olarak şunu söyleyebilirim, hatalar çok benzer. Güzel tarafı şu, çoğu kolayca düzeltilebilir.
Özellikle bir hatanın altını çizeyim. CV’de asla “Deneyimim yok ama…” diye başlayan bir ifade kullanma. CV, eksiklerini ilan ettiğin bir belge değil. Güçlü yanlarını düzenli şekilde sunduğun bir araç.
Çoğu durumda evet, ama gerçekten fayda sağlıyorsa. Not ortalaman iyiyse yaz. Özellikle staj, etüt merkezi, öğrenci asistanlığı, ofis desteği, burs programı, belediye gençlik projesi gibi başvurularda not bilgisi olumlu katkı sağlar.
İlgili dersler de işe yarayabilir. Örneğin:
Not ortalaman zayıfsa yazmak zorunda değilsin. Bu gayet normal. O durumda deneyim, gönüllülük, devamlılık ve beceriler öne çıkar.
Tek bir CV hazırlayıp her yere göndermek pratik gibi görünür ama çoğu zaman etkisizdir. Her başvuru için sıfırdan belge hazırlamana gerek yok, fakat hedef bölümü, beceriler kısmı ve deneyim maddelerinin sırası mutlaka role göre değişmeli.
Müşteri karşılama, kasa mantığı, ürün düzenleme, raf yenileme, temizlik, hafta sonu uygunluğu ve ekip çalışmasını öne çıkar. Kermes, okul standı, aile dükkânı, satış gönüllülüğü burada çok değerlidir.
Hızlı tempo, yönerge takibi, temizlik, stres altında sakin kalma, vardiya düzeni ve güler yüz önemli. Spor takımları, yoğun etkinlik görevleri, satış stantları ve toplu organizasyon tecrübeleri iyi destek olur.
Sabır, güvenilirlik, ebeveyn iletişimi, çocuklarla sağlıklı iletişim ve sorumluluk vurgulanmalı. İlk yardım eğitimi varsa mutlaka eklenmeli.
Not ortalaması, ilgili dersler, anlatım becerisi, akran desteği, düzenli not tutma, yazılı iletişim ve disiplin öne çıkarılmalı.
Word, E-Tablolar, dosyalama, araştırma, yazışma dili, detaylara dikkat, planlama ve resmi iletişim becerileri daha önemli hale gelir.
Birçok öğrenci ne ekleyeceğini düşünüyor ama neyi çıkarması gerektiğine bakmıyor. Oysa iyi CV biraz da eleme işidir. Şunları koymana gerek yok:
Türkiye’de bazı eski CV alışkanlıkları hâlâ sürüyor. Özellikle lise öğrencilerinde gereksiz kişisel bilgi yüklemesi çok yaygın. Buna gerek yok. İşverenin ihtiyacı seni işe uygun açıdan tanımak. Nüfus kayıt örneği görmek değil.
Her zaman şart değil. Ama bazı başvurularda ciddi fark yaratır. Özellikle seçici yaz stajları, vakıf programları, öğrenci asistanlıkları, eğitim kurumları ve ofis işleri için kısa bir ön yazı iyi etki bırakır.
Uzun olmasına gerek yok. Üç kısa paragraf yeterli:
Abartılı hayat hikâyesi yazma. İçten, kısa ve somut ol.
CV’ni göndermeden önce şu listeyi tek tek kontrol et:
PDF konusu küçümseniyor ama önemli. Word dosyası farklı cihazlarda kayabiliyor. Düzen bozulunca tüm özen boşa gidiyor.
İyi CV sadece okunmak için yazılmaz, görüşmede konuşulmak için de hazırlanır. Bu yüzden her maddeyi yazarken şu soruyu sor, “Bunu sorarlarsa rahat anlatabilir miyim?”
Örnek sorular şunlar olabilir:
CV’ndeki her madde bir sohbet kapısı açmalı. O kapının arkasında gerçek bir hikâye yoksa, o madde gereksizdir.
İlk CV’ni yazarken garip hissetmen çok normal. Herkes öyle başlıyor. Ama hedefin, kendini 5 yıllık çalışan gibi göstermek değil. Hedefin, güvenilir, öğrenmeye açık, iletişimi düzgün ve sorumluluk alabilen biri olduğunu kanıtlamak. İlk iş için bu fazlasıyla yeterli.
İşverenler her yıl binlerce lise öğrencisini resmi deneyimi olmadan işe alıyor. Bunu not et. Karar verirken baktıkları şey çoğu zaman tavır, uygunluk, disiplin ve dürüstlük oluyor. Sen de CV’ni tam bu çizgide kur. Gerçek örnekler kullan, abartma, temiz yaz, bir sayfayı geçme.
Son bir tavsiye daha. CV’ni bitirdiğinde hemen gönderme. Bir kez yüksek sesle oku. Sonra bir öğretmene, rehberlik danışmanına, ablana, ağabeyine ya da çalışan bir tanıdığına göster. Bazen tek bir yazım hatası elenme sebebi olmaz, doğru. Ama temiz bir CV olgunluk sinyali verir. İlk şansını isterken bu sinyal ciddi fark yaratır.
Paylaş:
No comments yet. Be the first to share your thoughts!
18 dk. okuma
16 dk. okuma
20 dk. okuma